Βγήκε ένα κορίτσι και είπε «Νομίζω ότι αυτός ο πόλεμος με διδάσκει πώς να αγαπώ. Γιατί μου είναι αδύνατο να τον δω μέσα από το μίσος». Και κάπου εκεί σταματάς να «παρακολουθείς». Και κάπου εκεί το μυαλό αρχίζει τα δικά του. Δεν είναι εύκολο να ακούς τέτοιες ατάκες, δεν είναι καν διαχειρίσιμο. Είναι απλά η ουσία της σκέψης του υγειούς σύγχρονου ανθρώπου. Μακριά από τους πολιτικούς. Μακριά από τους συμφεροντολόγους. Μακριά από κάθε τι μη ανθρώπινο.

Δεκαεννιά κυρίες στη σκηνή και μία εικοστή στην εξέδρα, δίπλα μας. Δεκαεννιά φωνές που ενώνονται, που μελωδούν και βρυχώνται μαζί. Τραγούδια για την ειρήνη και την αγάπη. Οι κυρίες από την Ουκρανία, τη Λευκορωσία, από την Πολωνία, υπό την καθοδήγηση της μαέστρου/σκηνοθέτιδος Marta Górnicka, μιλάνε για ένα πετεινό του ουρανού, που ίπταται πάνω από τις μάχες, τις βόμβες, τα drone και τις λοιπές μηχανές της έχθρας. Τραγουδούν για τα αγαπημένα τους πρόσωπα, τα αγαπημένα τους μέρη και το γεγονός ότι έχουν να βρεθούν τέσσερα χρόνια με εκείνα ή εκεί και κανείς δεν εγγυάται πότε θα επιστρέψουν.

Οι φωνές δένουν άψογα. Χρησιμοποιούνται διάφορες τεχνικές και διάφορα κόλπα. Επανάληψη μίας φράσης, μετά εστίασης σε κάποιες από τις λέξεις της, μετά παύση και στη συνέχεια κατανομή λέξεων στο συγκρότημα επί σκηνής. Κάποιες τραγουδούν έτσι και κάποιες αλλιώς. Οι φωνές γάργαρες, οι πολυφωνίες κουφέτο. Με τη μαεστρίνα να δίνει τον ρυθμό και να μετρά για να μπουν, οι κυρίες στέκονται άψογα, παραδίδουν μαθήματα ρυθμικής και ορθοφωνίας και αποδίδουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τα τραγούδια τους.

Το συγκρότημα κινείται ανάλογα με τον ρυθμό. Πότε με τη συνοδεία των ίδιων των φωνών και των κρουστών, πότε με τα νεύματα της δημιουργού. Τα κορίτσια, διαφόρων ηλικιών, από εννέα χρόνων μέχρι εβδομήντα ένα, θα ξαπλώσουν στη σκηνή, θα σταθούν όρθια δεξιά και αριστερά, θα ενωθούν σε διάφορους σχηματισμούς και θα περπατήσουν, βάζοντας την κίνηση στην ίδια ευθεία με τη μουσική κατεύθυνση.

Ιδιαίτερη στιγμή το τραγούδι για την αγάπη. Για τον έρωτα. Που δεν είναι δυνατό να αντιμετωπιστεί. Σας θυμίζει κάτι υπέροχα αντίστοιχο από την «Αντιγόνη» του Σοφοκλή; Και μένα. Και θα πρέπει να πω ότι το χάρηκα όλο αυτό, από την αρχή ως το τέλος. Παρατήρησα και κάποιους/κάποιες, που έφυγαν στην αρχή ή κάπου στη μέση. Καλά, δεν κατάλαβαν πού έχουν έλθει; Και γιατί να φύγουν; Ακόμα κι αν είσαι Ρώσος, δεν έχεις καταλάβει ότι δεν έχεις σχέση με τη βούληση εκείνων που αποφασίζουν για τις τύχες μας;

Μία θαυμάσια ηχητική παρουσία από είκοσι ανθρώπους, που έκαναν τέχνη τις μνήμες και τον πόνο τους. Αντίστιξη και φούγκα και ατελείωτες πολυφωνικές προεκτάσεις, που δείχνουν ότι η έμπνευση δεν έχει όρια. Δεν καταλαβαίνει από συρματόσχοινα και φράκτες. Το μόνο, από το οποίο χαμπαριάζει, είναι η αγάπη. Ο έρωτας είναι ακατανίκητος στη μάχη, ναι; Ναι!

Κώστας Κούλης

Αντί επιλόγου: πολλά ευχαριστώ στο φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, που φρόντισε τη δημοσιογραφική αποστολή προς και από το Μικρό Θέατρο Επιδαύρου. Άψογη η μετάβαση, το ίδιο άψογη και άνετη η επιστροφή και ένα χαμόγελο μέχρι τα αυτιά όταν κατέβηκα στον Ελαιώνα, για να πάρω το μετρό για το σπίτι. Τι κι αν ήταν μιάμιση το πρωί; Τα ρολόγια μετράνε τους εαυτούς τους, ούτε καν τον χρόνο. Και ο χρόνος είναι αυτό που ζεις και που φροντίζεις να αποκομίζεις και κάτι, για να είναι οι θύμησες πιο γλυκές. Σαν το τραγούδι των δεκαεννέα κοριτσιών.

Σύλληψη – Σκηνοθεσία Marta Górnicka
Λιμπρέτο Marta Górnicka και σύνολο ερμηνευτριών από την Ουκρανία, τη Λευκορωσία και την Πολωνία
Μουσική Marta Górnicka, παραδοσιακή ουκρανική, λευκορωσική και πολωνική μουσική, απόσπασμα από το Shchedryk του Mykola Leontovych
Χορογραφία Evelin Facchini
Σκηνικά Robert Rumas
Κοστούμια Joanna Załęska
Μουσική συνεργασία Wojciech Frycz
Δραματουργική συνεργασία Olga Byrska, Maria Jasińska
Βίντεο – βιντεοσκόπηση Michał Rumas, Justyna Orłowska
Προβολές βίντεο Michał Jankowski
Φωτισμοί Artur Sienicki
Φωνητική προετοιμασία Joanna Piech-Sławecka / Agnieszka Piotrowska
Stage manager – Βοηθός σκηνοθέτριας Bazhena Shamovich
Βοηθός χορογράφου Maria Bijak
Εργαστήριο κίνησης Krystyna Lama Szydłowska
Μετάφραση λιμπρέτου στα ουκρανικά Olesya Mamchych
Μετάφραση λιμπρέτου στα λευκορωσικά Maria Pushkina
Μετάφραση λιμπρέτου στα αγγλικά Aleksandra Paszkowska
Μετάφραση λιμπρέτου στα γερμανικά Olaf Kühl
Μετάφραση λιμπρέτου στα γαλλικά Cécile Bocianowski
Σύμβουλος ουκρανικής εθνομουσικολογίας Anna Ohrimchuk
Σύμβουλος ουκρανικών παιδικών παιχνιδιών Venera Ibragimova
Διερμηνεία στις πρόβες Marharyta Huretskaya
Υπέρτιτλοι Zofia Szymanowska

Ερμηνεύτριες Katerina Aleinikova, Svitlana Berestovska, Vidana Blonska, Sasha Cherkas, Palina Dabravolskaja, Volha Kalakoltsava, Ewa Konstanciak, Liza Kozlova, Anastasiia Kulinich, Natalia Mazur, Kamila Michalska, Hanna Mykhailova, Valeriia Obodianska, Svitlana Onischak, Yuliia Ridna, Maria Robaszkiewicz, Polina Shkliar, Aleksandra Sroka, Kateryna Taran, Bohdana Zazhytska, Elena Zui-Voitekhovskaya

Διάρκεια 60’