Θεατρίζομαι: Tο Καταφύγιο (Σκιές του Κάτω Κόσμου) @ Θέατρο Πρόβα (Ανταπόκριση/Κριτική)

Πόση οξύνοια και πόση γόνιμη φαντασία… Πολλές φορές μία θεατρική παράσταση ξεκινάει με «πλεονέκτημα», βασιζόμενη σε ένα τόσο εντυπωσιακό και ενδιαφέρον κείμενο. Η Jennifer Haley, βραβευμένη Αμερικανίδα συγγραφέας, έγραψε για μία αρρωστημένη ουτοπία (The Nether), ένα «καταφύγιο» (hideaway) στο διαδίκτυο, στο οποίο ένας παιδεραστής, ένας παιδόφιλος και όλες αυτές οι «κατηγορίες ανθρώπων», που θα θέλαμε πολύ να εξαφανίζονταν χθες, μπορούν να «εμπλέκονται» σε «δραστηριότητες», χωρίς να τιμωρούνται. Με την απαραίτητη και αναγκαία χρέωση, εκείνος ή εκείνη, που αρέσκεται να λούζεται στον οχετό, μπορεί να το κάνει, με τις ευλογίες του κυβερνοχώρου και του πλαστικού χρήματος, χωρίς να φοβάται συλλήψεις και ποινές. Τρομακτικό; Τουλάχιστον…

Το εξαιρετικό αυτό κείμενο φέρνει στη σκηνή ο κύριος Χρίστος Λύγκας, ο οποίος έχει επιμεληθεί και τη μετάφραση και ο οποίος υπογράφει μία γρήγορη σε ταχύτητα, σχεδόν κινηματογραφική σκηνοθεσία. Ο ίδιος μάλιστα συμπρωταγωνιστεί. Οι ατάκες εκστομίζονται με τρομερή ταχύτητα, οι φωτισμοί λειτουργούν σαν το μοντάζ του έργου και τα συναισθήματα ευθυγραμμίζονται με το κόκκινο των εντάσεων. Ο «πελάτης» δεν επιθυμεί πλέον να είναι ο πελάτης. Θέλει να δει πως είναι «από μέσα». Θέλει να γίνει, πλέον, το θύμα του. Το κοριτσάκι με τις κοτσίδες αλά pigtail και την πάνινη κούκλα ανά χείρας. Και εκεί αρχίζει να υπερχειλίζει το καζάνι. Ο ρόλος είναι ο κατευθύνων; Τι συμβαίνει στο κεφάλι του «πελάτη»; Τι δημιουργείται στον εγκεφαλονωτιαίο των υπολοίπων χαρακτήρων της παράστασης;

Οι έτεροι πρωταγωνιστές, οι κύριοι Στέφανος Μαντζανάς- Δούκας, Κώστας Κάτσενος, Γιώργος Κυριακόπουλος και η κυρία Στέλλα Καράπτη, στέκονται άψογα, δυναμικά και κάνουν το κείμενο να λάμψει ακόμα περισσότερο. Θα πρέπει να τους δείτε να συνομιλούν, να κινούνται και να δρουν και εκεί θα με καταλάβετε. Οι σκηνές περιλαμβάνουν συνήθως δύο από τους πέντε ηθοποιούς και σε κάποιες περιπτώσεις τρεις και αυτό κάνει το έργο να κινείται γοργά. Και ο σκηνοθέτης μπορεί να δημιουργήσει μία σκηνή, η οποία κρατά μόλις ένα ή δύο λεπτά, προκειμένου να χτίσει την ένταση των λόγων και των πράξεων, μέσω των θαυμάσιων φωτισμών της κυρίας Νάσιας Στουραΐτη. Πρόκειται στην ουσία για μία ταινία, η οποία λαμβάνει χώρα πάνω στη σκηνή. Το γράψαμε και πιο πάνω, το υπογραμμίζουμε και τώρα. Οι ηθοποιοί είναι κουμπωμένοι στους ρόλους τους, οι οποίοι είναι στην ουσία οι ζωές τους έξω από το «καταφύγιο» και εκείνες μέσα σε αυτό.

Στον κυβερνοχώρο μπορείς να είσαι ό,τι θέλεις. Άγγελος ή δαίμονας είναι μόνο δύο από τις άπειρες επιλογές. Τα υπόλοιπα τα αναλαμβάνουν το πληκτρολόγιο με το ποντίκι. Και αυτό το έργο εστιάζει στο ότι πίσω από το πληκτρολόγιο τείνουμε να γινόμαστε κάτι άλλο. Τείνουμε να κάνουμε κακό στον συνάνθρωπό μας και να κοιμόμαστε ήσυχοι, αφού εκ των προτέρων γνωρίζουμε ότι θα παραμείνουμε ατιμώρητοι. Κάτι σαν τους δυνατούς αυτού του πλανήτη, που ο πλούτος και η εξουσία τους τους επιτρέπουν να πράττουν οτιδήποτε σκιώδες και φρικτό και να παραμένουν ασύλληπτοι. Και πολλοί, «από τους άλλους», μπορεί να κατακεραυνώνουν την ελίτ, αλλά μέσα τους θα ήθελαν πολύ να βρίσκονται στη θέση τους. Αυτό μας εξηγεί και η παράσταση, αυτό μας καταθέτει και το έργο. Ο ρόλος ιντριγκάρει τόσο πολύ, που γίνεται εθιστικός. Ακόμα και το να υποδύεσαι ένα κορίτσι ανήλικο, που δέχεται κόσμο.

Τα πράγματα είναι αρκετά απλά. Πάτε, βλέπετε το έργο – δεν το συζητώ καν ότι θα ξαναπήγαινα – και στη συνέχεια αρχίζετε να αναρωτιέστε. Για το κακό, που χαρακτηρίζει τη φάρα μας. Και για το καλό. Αυτό που υπομένει καρτερικά τις ορέξεις του κακού. Πληρώνοντας το ανίερο στοίχημα που επιμένει να χάνει εδώ και χιλιετίες…

Κώστας Κούλης

To Συμβούλιο Επικρατείας έκρινε πως το προεδρικό διάταγμα 85/2022 (ΦΕΚ 232/Α/17-12-2022), με το οποίο τα πτυχία καλλιτεχνικών σπουδών εξισώνονται με απολυτήριο λυκείου, ΠΑΡΑΒΙΑΖΕΙ το ελληνικό σύνταγμα (παράγραφοι 1 και 7 του άρθρου 16). Θα θέλαμε πολύ να μάθουμε τι πρόκειται να πράξουν οι ιθύνοντες. Θα επανέλθουμε. Φαίνεται ότι κάτι πάει να γίνει.