Δραματεχνήματα: Τα κορίτσια δεν πρέπει να παίζουν ποδόσφαιρο @ Θέατρο Μικρός Κεραμεικός (ανταπόκριση/κριτική)

Υπάρχουν παραστάσεις που επιστρατεύουν κάθε διαθέσιμο σκηνικό μέσο για να εντυπωσιάσουν και άλλες που αποδεικνύουν ότι η ουσία του θεάτρου βρίσκεται στη δύναμη ενός καλού κειμένου, στην αλήθεια των ερμηνειών και στην ικανότητα μιας ιστορίας να αγγίζει βαθιά τον θεατή. Στη δεύτερη κατηγορία ανήκει αναμφίβολα το «Τα κορίτσια δεν πρέπει να παίζουν ποδόσφαιρο» που παρουσιάζεται στον Μικρό Κεραμεικό. Ένα μικρό θεατρικό διαμάντι, το οποίο, χωρίς περιττούς εντυπωσιασμούς, προσφέρει μια συγκλονιστική εμπειρία.

Το έργο της Μάρτα Μπουτσάκα ξεκινά από ένα σοβαρό αυτοκινητιστικό ατύχημα. Ένα δωδεκάχρονο κορίτσι, μια νεαρή γυναίκα και ένας μεσήλικας άνδρας μεταφέρονται στα επείγοντα ενός νοσοκομείου έχοντας βρεθεί, κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες, στο ίδιο αυτοκίνητο. Οι συγγενείς τους, που αγνοούσαν τη μεταξύ τους σύνδεση, συναντιούνται στην αίθουσα αναμονής και προσπαθούν να κατανοήσουν τι έχει συμβεί. Μέσα από τις συνομιλίες, τις συγκρούσεις και τις αποκαλύψεις τους ξετυλίγεται ένα σύνθετο πλέγμα σχέσεων, μυστικών και συναισθηματικών τραυμάτων.

Η Μπουτσάκα αξιοποιεί με αξιοθαύμαστη δεξιοτεχνία αυτή τη φαινομενικά απλή αφετηρία για να μιλήσει για τις οικογενειακές σχέσεις, τη δυσκολία της ουσιαστικής επικοινωνίας, τα κοινωνικά στερεότυπα και τις προσδοκίες που επιβάλλουμε στους ανθρώπους που αγαπάμε. Πόσο καλά γνωρίζουμε πραγματικά τους δικούς μας ανθρώπους; Πόσο συχνά ακούμε όσα προσπαθούν να μας πουν; Και πόσες φορές η αγάπη, αντί να προσφέρει ασφάλεια, μετατρέπεται άθελά μας σε περιορισμό; Το κείμενο δεν προσφέρει εύκολες απαντήσεις ούτε αντιμετωπίζει τους χαρακτήρες μονοδιάστατα. Φωτίζει τις αντιφάσεις και τις πληγές τους, μετατρέποντας την αγωνία για την έκβαση ενός ατυχήματος σε μια βαθύτερη αναμέτρηση με όσα μένουν ανείπωτα.

Η σκηνοθεσία του Αποστόλη Ψαρρού προσεγγίζει το έργο με ευαισθησία και απόλυτη συναίσθηση των αναγκών του. Αντί να επιβληθεί στο κείμενο, δημιουργεί τις συνθήκες ώστε οι ιστορίες να αναπνεύσουν. Οι παράλληλες διαδρομές των ηρώων ξεδιπλώνονται με εξαιρετικό ρυθμό, συναντιούνται, συγκρούονται και αλληλοσυμπληρώνονται. Οι χαρακτήρες άλλοτε πλησιάζουν αναζητώντας κατανόηση και παρηγοριά και άλλοτε απομακρύνονται, εγκλωβισμένοι στους φόβους και στις ενοχές τους. Αυτή η διαρκής εναλλαγή έντασης και τρυφερότητας, σύγκρουσης και φροντίδας, συγκροτεί μια αφήγηση που μαγνητίζει από την πρώτη μέχρι την τελευταία στιγμή.

Εξίσου εύστοχη είναι η αισθητική λιτότητα της παράστασης. Η σκηνική εγκατάσταση περιορίζεται στα απολύτως απαραίτητα χωρίς να δημιουργεί την παραμικρή αίσθηση έλλειψης. Οι διακριτικοί φωτισμοί υποστηρίζουν τις συναισθηματικές μεταβολές ενώ η κατάλληλη μουσική επένδυση ενισχύει την ατμόσφαιρα χωρίς να υπαγορεύει στον θεατή τι πρέπει να αισθανθεί. Τίποτα δεν αποσπά την προσοχή από τους ανθρώπους και τις ιστορίες τους. Είναι μια υπενθύμιση ότι η σκηνική απλότητα, όταν αποτελεί συνειδητή καλλιτεχνική επιλογή, μπορεί να αποκτήσει εντυπωσιακή δύναμη.

Εκεί, όμως, που η παράσταση πραγματικά απογειώνεται είναι στις ερμηνείες της. Η Ευγενία Παναγοπούλου, η Ιωάννα Ανεμογιάννη και ο Αποστόλης Ψαρρός συνθέτουν ένα υποδειγματικά δεμένο σύνολο. Και οι τρεις προσεγγίζουν τους ρόλους τους με βάθος, λεπτότητα και συναισθηματική ακρίβεια, αποφεύγοντας τις εύκολες δραματικές εξάρσεις και αναζητώντας την αλήθεια ακόμη και στις μικρότερες αντιδράσεις. Η χημεία μεταξύ τους είναι αξιοθαύμαστη: κάθε βλέμμα, κάθε παύση, κάθε μεταβολή στη φωνή μοιάζει να προκύπτει οργανικά από τη στιγμή. Ακούν πραγματικά ο ένας τον άλλον και αφήνουν το συναίσθημα να αναδυθεί φυσικά. Πίσω από αυτή την αμεσότητα διακρίνεται μια ιδιαίτερα προσεκτική και απαιτητική δουλειά πάνω στους χαρακτήρες και στις μεταξύ τους σχέσεις.

Δεν είναι λίγες οι στιγμές που ο θεατής σχεδόν ξεχνά ότι παρακολουθεί θέατρο. Η αγωνία της αίθουσας αναμονής, η αβεβαιότητα για όσα συμβαίνουν πίσω από τις πόρτες των επειγόντων και η αλήθεια των αντιδράσεων δημιουργούν την αίσθηση ενός πραγματικού περιστατικού. Δεν παρακολουθείς απλώς τρεις ηθοποιούς να αφηγούνται μια ιστορία· αισθάνεσαι μάρτυρας μιας κρίσιμης στιγμής στις ζωές ανθρώπων που αναγκάζονται να αντιμετωπίσουν όσα απέφευγαν. Παρά τη συναισθηματική βαρύτητα, η παράσταση δεν κουράζει ούτε στιγμή: η αγωνία, η συγκίνηση και ο προβληματισμός διαδέχονται το ένα το άλλο κρατώντας το ενδιαφέρον αμείωτο.

Το «Τα κορίτσια δεν πρέπει να παίζουν ποδόσφαιρο» αποδεικνύει πόσο σπουδαία πράγματα μπορούν να γεννηθούν μέσα σε έναν μικρό θεατρικό χώρο. Με ένα ουσιαστικό κείμενο, τρεις εξαιρετικές ερμηνείες και μια σκηνοθεσία που υπηρετεί την ανθρώπινη διάσταση της ιστορίας, ο Μικρός Κεραμεικός φιλοξενεί ένα πραγματικό θεατρικό διαμάντι. Μια παράσταση που συγκλονίζει χωρίς υπερβολές και αφήνει μια επίμονη σκέψη: πόσα θα μπορούσαν να είναι διαφορετικά, αν μαθαίναμε να ακούμε πραγματικά ο ένας τον άλλον, πριν να είναι αργά.

Θάνος Ταπεινός

Συγγραφέας: Μάρτα Μπουτσάκα

Μετάφραση: Μαρία Χατζηεμμανουήλ , Δημήτρης Ψαρράς

Σκηνοθεσία/ σκηνική εγκατάσταση/φωτισμοί: Αποστόλης Ψαρρός

Κοστούμια: Κική Γραμματικοπούλου

Φωτογραφίες: Γιώργος Σαββουλίδης

Βοηθός σκηνοθέτη: Βάσω Παγιοπούλου

Αφίσα: Κωνσταντίνος Σελλάς

Τεχνικός: Χριστίνα Φυλακτοπούλου

Βίντεο: Παναγιώτης Πασχάλης

Παίζουν οι ηθοποιοί: Ευγενία Παναγοπούλου, Ιωάννα Ανεμογιάννη, Αποστόλης Ψαρρός

Ευχαριστίες στην Ελένη, τη Ντίνα, την Παυλίνα και τον Βασίλη για την πολύτιμη βοήθειά τους