Πόσο λεπτή είναι τελικά η γραμμή που χωρίζει τον πολιτισμένο άνθρωπο από τα πιο πρωτόγονα ένστικτά του; Και πόσο εύκολα μπορούν να καταρρεύσουν οι κοινωνικές συμβάσεις που καθορίζουν τη συμπεριφορά μας; Η Γιασμίνα Ρεζά, μέσα από το εξαιρετικά ευφυές έργο της «Ο Θεός της Σφαγής», επιχειρεί να απαντήσει σε αυτά τα ερωτήματα, παραδίδοντας μια αιχμηρή κοινωνική σάτιρα που, πίσω από το χιούμορ και τις συγκρούσεις των χαρακτήρων της, κρύβει βαθύτερους προβληματισμούς για την ανθρώπινη φύση.

Στο Studio Μαυρομιχάλη το έργο παρουσιάζεται σε σκηνοθεσία της Ζωρζίνας Τζουμάκα και της Χριστίνας Χριστοφή. Η ιστορία ξεκινά από ένα φαινομενικά απλό περιστατικό σχολικής βίας. Δύο εντεκάχρονα αγόρια τσακώνονται, με αποτέλεσμα τον τραυματισμό του ενός. Οι γονείς τους αποφασίζουν να συναντηθούν, επιδιώκοντας να διαχειριστούν το γεγονός με ψυχραιμία, ευγένεια και διάθεση συνεννόησης. Ωστόσο, η πολιτισμένη αυτή συνάντηση εξελίσσεται σταδιακά σε μια ανεξέλεγκτη αντιπαράθεση, όπου οι κοινωνικές μάσκες υποχωρούν και οι πραγματικές διαθέσεις των χαρακτήρων έρχονται στην επιφάνεια.

Η δύναμη του κειμένου βρίσκεται ακριβώς σε αυτή τη σταδιακή αποδόμηση των ανθρώπινων συμπεριφορών. Η Ρεζά δεν περιορίζεται στην παρουσίαση μιας διαφωνίας ανάμεσα σε δύο οικογένειες, αλλά χρησιμοποιεί τους τέσσερις χαρακτήρες της για να αναδείξει την υποκρισία, την ανάγκη επιβολής, τις κοινωνικές προκαταλήψεις και τις αντιφάσεις που χαρακτηρίζουν τις ανθρώπινες σχέσεις. Κάθε χαρακτήρας υπερασπίζεται τις δικές του αξίες μέχρι τη στιγμή που οι ίδιες αυτές αξίες δοκιμάζονται από τον θυμό, τον εγωισμό και την ανάγκη προσωπικής δικαίωσης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο τρόπος με τον οποίο το έργο προσεγγίζει τη βία. Ένα περιστατικό ανάμεσα σε δύο παιδιά γίνεται η αφορμή για να αποκαλυφθεί πόσο βαθιά ριζωμένη μπορεί να είναι η επιθετικότητα στον κόσμο των ενηλίκων. Εκείνοι που καλούνται να διδάξουν στα παιδιά τον σεβασμό, την αυτοσυγκράτηση και την ειρηνική επίλυση των συγκρούσεων, αποδεικνύεται τελικά πως τους είναι δυσκολότερο να εφαρμόσουν όσα οι ίδιοι πρεσβεύουν. Πρόκειται για μια αντίφαση που καθιστά το έργο εξαιρετικά επίκαιρο, ιδιαίτερα σε μια εποχή όπου η σχολική βία και η ευθύνη της οικογένειας βρίσκονται διαρκώς στο επίκεντρο του κοινωνικού διαλόγου.

Η σκηνοθετική προσέγγιση υπηρετεί με συνέπεια το κείμενο, επιτρέποντας στους χαρακτήρες και τις μεταξύ τους συγκρούσεις, να αναδειχθούν χωρίς περιττούς εντυπωσιασμούς. Η λιτή σκηνογραφία λειτουργεί υποστηρικτικά, διατηρώντας την προσοχή στις ανθρώπινες σχέσεις και στις διαρκείς μεταβολές των ισορροπιών ανάμεσα στους τέσσερις πρωταγωνιστές.

Οι ερμηνείες των ηθοποιών συνθέτουν ένα καλοδουλεμένο και λειτουργικό σύνολο, παρά τις επιμέρους διαφοροποιήσεις στην ερμηνευτική τους δυναμική. Ιδιαίτερα οι δύο γυναικείες παρουσίες ξεχωρίζουν, αποδίδοντας με εκφραστικότητα τις αντιφάσεις και τις συναισθηματικές μεταπτώσεις των χαρακτήρων τους. Η μεταξύ τους αλληλεπίδραση, όπως και η συνολική συνεργασία του θιάσου, συμβάλλει στην ανάδειξη του σαρκαστικού χαρακτήρα του έργου.

Ο «Θεός της Σφαγής» αποτελεί μια θεατρική πρόταση που αξίζει, πρωτίστως για τη δύναμη και τη διαχρονικότητα του κειμένου της. Μια παράσταση που προκαλεί το γέλιο, αλλά ταυτόχρονα μας φέρνει αντιμέτωπους με τις λιγότερο κολακευτικές πλευρές του εαυτού μας. Γιατί, τελικά, ο πολιτισμός δεν κρίνεται από τις αξίες που διακηρύσσουμε, αλλά από τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφερόμαστε όταν αυτές δοκιμάζονται.

Θάνος Ταπεινός

Θεατρικό έργο: Γιασμίνα Ρεζά
Μετάφραση: Γιώργος Αρχιμανδρίτης
Σκηνοθεσία: Ζωρζίνα Τζουμάκα, Χριστίνα Χριστοφή
Σκηνογραφία:  Ισιδώρα Ντούλου
Video: Χριστίνα Χριστοφή
Φωτισμοί: ΜΠΙΠ
Ερμηνεύουν: Ευαγγελία Καπόγιαννη, Μαρία Μπρανίδου, Βασίλης Πουλάκος, Δημοσθένης Φίλιππας
Επικοινωνία: Γιώτα Δημητριάδη 
Φωτογραφίες: Χριστίνα Δενδρινού

Εισιτήρια