Με αφορμή τις παραστάσεις ΤΗΣ ΛΗΘΗΣ – ΡΩΓΜΕΣ – ΣΤΟ ΣΩΜΑ στο Rabbithole, η Χριστίνα Κυριαζίδη μας μίλησε για το όραμα της παράστασης όπου το σώμα, η φωνή, η αναπνοή και η σιωπή συνυπάρχουν σε μια δραματουργία ρωγμών, με το προσωπικό να μετασχηματίζεται σε αρχετυπικό και από ιδιωτικό να μεταμορφώνεται σε συλλογικό προσκαλώντας τον θεατή σε μια βιωματική εμπειρία συντονισμού και αναγνώρισης.

Στο σύνολο της τριλογίας “Μια Σπουδή Πάνω στη Γυναικότητα”, το σώμα γίνεται ταυτόχρονα μνήμη, ταυτότητα και πεδίο πολιτικής ύπαρξης. Ποιο είναι για εσένα το κεντρικό νόημα αυτού του “σωματικού σύμπαντος” που χτίζεις και τι θέλεις να συναντήσει ο θεατής μέσα σε αυτό;
Στην τριλογία «Μια Σπουδή Πάνω στη Γυναικότητα», το σώμα λειτουργεί ως φορέας γνώσης, μνήμης και πολιτικής συνείδησης. Δεν είναι απλώς μέσο αναπαράστασης, αλλά αρχείο βιωμάτων, τραυμάτων, επιθυμιών και σιωπών. Σώμα, φωνή και μνήμη συν-υπάρχουν σε μια ποιητική, τελετουργική δυναμική, όπου η θηλυκότητα αναδύεται μέσα από ρωγμές, σιωπές και άρρητες αφηγήσεις. Το σώμα θυμάται αποσπασματικά, αντιστέκεται, σιωπά, τρέμει, φωνάζει — και μέσα σε αυτή τη μη-κανονικότητα γεννιέται το νόημα.
Το «σωματικό σύμπαν» που χτίζω δεν αναπαριστά τη θηλυκότητα, αλλά την επικαλείται, περνώντας από στάδια έκθεσης, απώλειας, ενδυνάμωσης και επανασύνδεσης. Φως και σκοτάδι συνυπάρχουν ως αλληλένδετες ποιότητες της ίδιας εμπειρίας.
Στόχος μου είναι ο θεατής να βρει έναν χώρο συντονισμού και συμμετοχής, να αναγνωρίσει μια μνήμη, ένα συναίσθημα, μια σωματική ανάμνηση, ακόμη κι αν δεν μπορεί να το ονομάσει. Η εμπειρία που προτείνω δεν ακολουθεί περιγραφή ή γραμμική αφήγηση. Προσφέρει συμμετοχή σε μια κοινή, εύθραυστη τελετουργία όπου το προσωπικό και το συλλογικό, το πολιτικό και το ποιητικό συναντιούνται μέσα από το σώμα.

Τι είδους σωματική προετοιμασία απαιτεί ένας «σωματικός μονόλογος»;
Ένας «σωματικός μονόλογος»απαιτεί ένα σώμα πλήρως διαθέσιμο, ανοιχτό, ευέλικτο και παρόν, όπου η κίνηση δεν συνοδεύει τον λόγο αλλά γίνεται λόγος. Στον τρόπο που δουλεύω, όλα είναι σώμα: όχι μόνο η κίνηση, αλλά και η φωνή, η αναπνοή, η παύση, ο λόγος, ο ρυθμός και οι ενεργειακές εναλλαγές της δραματουργίας. Η σωματική προετοιμασία στοχεύει στη διαρκή σωματική εγρήγορση και στην ικανότητα εναλλαγής έντασης και χαλάρωσης, με ενεργό κέντρο και
αφυπνισμένες αρθρώσεις, στοιχεία που καλλιεργώ μέσα από σωματικές, φωνητικές και αναπνευστικές ασκήσεις, διατάσεις και χορό. Η αναπνοή λειτουργεί ως βασικό δραματουργικό εργαλείο, ρυθμίζοντας τον χρόνο, τις παύσεις και το συναισθηματικό τοπίο, ενώ η φωνή —ακόμη και χωρίς λόγο— παραμένει ενσωματωμένη στο σώμα ως δόνηση ή παρόρμηση της κίνησης.
Παράλληλα, απαιτείται αντοχή και ακρίβεια, ώστε το σώμα να διατηρεί καθαρότητα και σκηνική παρουσία, καθώς και η καλλιέργεια μιας προσωπικής σκηνικής γλώσσας. Η προετοιμασία ολοκληρώνεται μέσα από τη σχέση με τον χώρο και τον θεατή, ώστε το σώμα να επικοινωνεί άμεσα και ουσιαστικά το σωματικό, φωνητικό και δραματουργικό υλικό, μετατρέποντας την παρουσία του performer σε ζωντανή σκηνική πράξη.

Το έργο φαίνεται να κινείται ανάμεσα στο βιωματικό και στο αρχετυπικό. Πού συναντιούνται αυτά
τα δύο στη δική σου σκηνική γλώσσα;
Θα έλεγα ότι η σκηνική μου γλώσσα γεννιέται ακριβώς σε αυτό το ενδιάμεσο σημείο. Ξεκινά από το βιωματικό, από προσωπικά ίχνη και ποιητικά ερεθίσματα, αλλά δεν μένει ποτέ στη βιογραφία. Το προσωπικό λειτουργεί περισσότερο ως υλικό — κάτι που αποδομείται και επανασυντίθεται πάνω στη σκηνή.
Σε αυτό το πεδίο, το βιωματικό δεν επιζητά την εξομολόγηση αλλά τη μετάβασηαπό το ιδιωτικό στο συλλογικό, από το συγκεκριμένο στο αρχετυπικό. Οι μορφές, οι εικόνες και οι χειρονομίες αντλούν
από το συλλογικό ασυνείδητο και ενεργοποιούν μνήμες που δεν ανήκουν αποκλειστικά σε ένα σώμα ή μια ιστορία, αλλά σε μια κοινή ανθρώπινη εμπειρία.
Έτσι, παρότι το έργο φέρει έντονα βιωματικά στοιχεία, δεν είναι εξομολογητικό, δεν λειτουργεί
δηλαδή ως βιογραφία, αλλά ως τελετουργία αναγνώρισης. Στόχος μου είναι να ενεργοποιήσει στον
θεατή καταστάσεις και εμπειρίες που τον αφορούν άμεσα — σαν κάτι που ήδη υπάρχει μέσα του
και απλώς αναγνωρίζεται μέσα από τη σκηνή.
Πρόκειται, τελικά, για μια σκηνική πρακτική που χρησιμοποιεί το προσωπικό ως αφετηρία, όχι ως προορισμό, επιδιώκοντας την αφύπνιση υπαρξιακών καταστάσεων κοινών και διαχρονικών. Ο μηχανισμός αυτής της μετάβασης — από το ιδιωτικό στο συμβολικό και από το μερικό στο καθολικό — στη δική μου σκηνική γλώσσα είναι η δραματοποιημένη ποίηση.

Οι προηγούμενες δύο παραστάσεις της τριλογίας διακρίθηκαν σε Νέα Υόρκη και Πολωνία. Σε τι βαθμό επηρέασαν αυτές οι διεθνείς αναγνωρίσεις την προσέγγισή σου στο τρίτο μέρος;
Από τη στιγμή που επέστρεψα στην Ελλάδα και άρχισα να δημιουργώ εδώ, στόχος μου ήταν πάντα να διατηρήσω τη σύνδεση με το εξωτερικό. Απλώς άλλαξε η βάση μου — από το Βερολίνο στην Αθήνα — αλλά, όπως και πριν, οι δημιουργίες μου προορίζονται να ταξιδέψουν. Οι διεθνείς διακρίσεις των παραστάσεων [ΤΗΣ ΛΗΘΗΣ] και [ΡΩΓΜΕΣ] δεν επηρέασαν την καλλιτεχνική μου προσέγγιση κατά τη δημιουργία του καταληκτικού μέρους της τριλογίας, [ΣΤΟ ΣΩΜΑ]. Ο σκοπός μου είναι το ταξίδι, όχι η διάκριση — τόσο στη σκηνή όσο και στη ζωή.

Aναφέρεις ότι «το σώμα φέρει τις ρωγμές του προσωπικού και συλλογικού ασυνείδητου». Πώς τις κάνεις ορατές στη σκηνή;
Όταν λέω ότι «το σώμα φέρει τις ρωγμές του προσωπικού και του συλλογικού ασυνείδητου», εννοώ ότι το σώμα του performer δεν είναι απλώς μέσο για να αναπαραστήσει έναν χαρακτήρα, όπως στο ψυχολογικό θέατρο. Είναι ένας φορέας – ένας καθρέφτης – όπου αποτυπώνονται όχι μόνο τα ίχνη της προσωπικής εμπειρίας του performer, αλλά και ευρύτερα ανθρώπινα μοτίβα, συλλογικές μνήμες και ασυνείδητες τάσεις. Με άλλα λόγια, το σώμα του performer γίνεται πεδίο έκφρασης της βαθύτερης ανθρώπινης εμπειρίας, και ο ίδιος είναι ταυτόχρονα ο εαυτός του, ο κανείς και ο καθένας, δεν περιορίζεται σε όνομα ή ιστορία.
Η δουλειά μου στη σκηνή επιδιώκει να αποκαλύψει ό,τι συνήθως μένει αθέατο: τις λεπτές ρωγμές του σώματος και της ψυχής, εκεί όπου το προσωπικό και το συλλογικό συν-υπάρχουν. Δεν πρόκειται για αφήγηση ή χαρακτήρα, αλλά για μια εμπειρία που λειτουργεί σαν καθρέφτης των βαθύτερων δομών της ύπαρξης.
Τέλος, αφήνω χώρο στο κοινό. Δεν δίνω ερμηνεία, δεν εξηγώ. Το κοινό βλέπει και συνδέει, αναγνωρίζει τις δικές του μνήμες, τις δικές του ρωγμές. Η σκηνή γίνεται έτσι ένας χώρος που προσκαλεί τη συνάντηση του προσωπικού με το συλλογικό.

Πώς αντιλαμβάνεσαι την ευθύνη του καλλιτέχνη όταν μιλά για την γυναικεία εμπειρία;
Ο καλλιτέχνης οφείλει να είναι βαθιά παρών και ανοιχτός απέναντι στους κραδασμούς του συλλογικού και του ατομικού του τοπίου. Να τους απορροφά, να τους ακούει και να τους μετουσιώνει σε καλλιτεχνικό υλικό, χωρίς να τους απλοποιεί ή να τους εξωραΐζει. Πρόκειται για μια στάση ευθύνης και διαρκούς εγρήγορσης απέναντι σε ό,τι τον περιβάλλει.
Η γυναικεία εμπειρία είναι σύνθετη, αντιφατική και συχνά σιωπηλή. Περιλαμβάνει το σώμα, τη μνήμη, το τραύμα, αλλά και την επιθυμία. Ο καλλιτέχνης καλείται να την προσεγγίσει με ευαισθησία και επίγνωση, αποφεύγοντας τόσο την αισθητικοποίηση του πόνου όσο και την παγίδα της γενίκευσης. Κάθε έργο είναι αναπόφευκτα τοποθετημένο στο κοινωνικοπολιτικό εδώ και τώρα του.
Με άλλα λόγια, μιλά από μια συγκεκριμένη θέση και μέσα σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο, και αυτό δεν μπορεί —ούτε πρέπει— να αποσιωπάται.
Δεν αντιλαμβάνομαι τον καλλιτέχνη ως ψυχαγωγό. Τον βλέπω περισσότερο ως φορέα μνήμης και εμπειρίας, ως κάποιον που ανοίγει χώρο αντί να προσφέρει έτοιμες απαντήσεις ή απλώς να περιγράφει την καθημερινότητα. Η τέχνη, για μένα, δεν έχει σκοπό να εξηγήσει αλλά να ενεργοποιήσει.
Δεν πιστεύω ότι η τέχνη πρέπει να μιλά εκ μέρους της γυναικείας εμπειρίας — ή οποιασδήποτε άλλης. Πρέπει να συντονίζεται μαζί της. Να της επιτρέπει να εμφανιστεί στις ρωγμές, στις παύσεις, στις σιωπές, σε όσα λέγονται χωρίς να λεχθούν. Και ακριβώς εκεί, πιστεύω, βρίσκεται και η πολιτική της δύναμη. Όχι στην προπαγάνδα, στη γενίκευση ή στην περιγραφή, αλλά στην επικοινωνία της αίσθησης της εκάστοτε εμπειρίας.

Ως ποιήτρια και performer, ποιο από τα δύο σε οδηγεί πρώτο όταν δημιουργείς;
Όλα για μένα είναι ποίηση. Η δημιουργία, η αισθητική, η ερμηνεία, ακόμη και η ίδια η ζωή.
Αντιλαμβάνομαι τα πάντα ως εν δυνάμει ποιητικό υλικό. Στη διαδικασία της δημιουργίας δεν διαχωρίζω ποτέ το κείμενο από το σώμα ή τη φωνή. Το δραματουργικό υλικό και το σωματικό/φωνητικό τοπίο αλληλεπιδρούν διαρκώς, σαν ένας ζωντανός οργανισμός, το ένα τρέφει και συντηρεί το άλλο.Ωστόσο, η αφετηρία και ο πυρήνας είναι πάντα η ποίηση. Όχι ως λογοτεχνικό είδος, αλλά ως τρόπος αντίληψης και σύνθεσης.Η ποίηση είναι ο φακός μέσα από τον οποίο προσλαμβάνω, κατανοώ και τελικά ερμηνεύω τον κόσμο.

Mετά την ολοκλήρωση της τριλογίας, ποιο είναι το επόμενο σώμα, η επόμενη μνήμη ή η επόμενη ρωγμή που θέλεις να εξερευνήσεις;
Λαχταρώ να βρεθούν οι κατάλληλες συνθήκες και συνεργάτες για να ανεβάσω τη ΦΩΝΗ
ΑΝΘΡΩΠΟΥ. Πρόκειται για ένα δικό μου κείμενο, οντολογικού περιεχομένου, που πραγματεύεται
το πέρασμα του ανθρώπου στο επέκεινα. Ένα σκηνικό παραλήρημα για τον έρωτα και τον θάνατο,
την ελπίδα και την απόγνωση, για όσα χάθηκαν και για όσα δεν έφτασαν ακόμη.

Μαίρη Ζαρακοβίτη

ΡΩΓΜΕΣ – ΣΤΟ ΣΩΜΑ
Μέρος 2ο & 3ο της τριλογίας
ΤΗΣ ΛΗΘΗΣ – ΡΩΓΜΕΣ – ΣΤΟ ΣΩΜΑ
Μια σπουδή πάνω στην γυναικότητα

Σύλληψη – Ποίηση – Ερμηνεία: Χριστίνα Κυριαζίδη
Μουσική Σύνθεση: Smári Guðmundsson

7 – 22 Ιανουαρίου 2026: ΡΩΓΜΕΣ στις 21:00 & ΣΤΟ ΣΩΜΑ στις 22:00

Rabbithole
Γερμανικού 20, Αθήνα