Πρωταγωνιστεί σε μία παράσταση, η οποία βρίσκεται ήδη στο κατώφλι μας και χτυπά την πόρτα. “Πετριχώρα, η ιστορία του γιοφυριού της Άρτας”, στο θέατρο Nous – Creative space. Από τις 25 Οκτωβρίου έως τις 2 Νοεμβρίου θα μπορέσουμε να παρακολουθήσουμε μία βραβευμένη και πολύ ενδιαφέρουσα παράσταση. Κοντά μας η – εκ των πρωταγωνιστριών – Αριάδνη Κώστα, η οποία μιλά για τα εσώτερα νοήματα του έργου, για το θέατρο και την κοινωνία, για το χωροχρονικό συνεχές της τέχνης. Θερμές ευχαριστίες στη Μαρία Τότσκα, η οποία φρόντισε να πραγματοποιηθεί αυτή η συνέντευξη.

Η «Πετριχώρα» αντλεί έμπνευση από το «Γιοφύρι της Άρτας», έναν μύθο βαθιά ριζωμένο στη συλλογική μνήμη. Πώς βιώσατε εσείς αυτή την ιστορία μέσα από το ρόλο σας;

Ο μύθος του Γιοφυριού της Άρτας είναι βαθιά ριζωμένος μέσα στη συλλογική μας μνήμη — είναι μια ιστορία που όλοι κάπως κουβαλάμε, γιατί έχει περάσει από γενιά σε γενιά. Όμως μέσα από την Πετριχώρα, αυτή η ιστορία αποκτά μια νέα ανάγνωση. Δεν στέκεται στο θαυμασμό της θυσίας, αλλά μας καλεί να αναρωτηθούμε τι κοινωνία είναι αυτή που αναγκάζεται να κτίσει Λυγερές μπροστά στο βωμό της εξέλιξης.

Μέσα από τον ρόλο του πουλιού κατάλαβα πως πολλές φορές οι άνθρωποι κλείνουν τα μάτια μπροστά στην αλήθεια. Συχνά παρασύρονται από τον όχλο ή από τη «συμφωνημένη» γνώμη και παίρνουν εσφαλμένες αποφάσεις. Αυτό με φέρνει σε ένα πολύ βαθύ ερώτημα: Τι κοινωνία είναι αυτή, όταν χρειάζεται να θυσιαστεί κάποιος για να προχωρήσει; Μέσα από τον ρόλο μου, νιώθω και βλέπω αυτήν την αντίφαση, αυτήν την αδικία, και γίνεται για ’μένα η Πετριχώρα μια κραυγή αφύπνισης· μια πρόσκληση να ξανασκεφτούμε πώς και πάνω σε ποιους “θεμελιώνουμε” τον κόσμο μας.

Η παράσταση έχει έντονα τελετουργικό χαρακτήρα, συνδυάζοντας λόγο, κίνηση και τραγούδι. Πόσο απαιτητική ήταν αυτή η προσέγγιση για εσάς ως ερμηνεύτρια;

Η αλήθεια είναι ότι στην αρχή δυσκολεύτηκα αρκετά να συνδυάσω την κίνηση με τον λόγο και, στη συνέχεια, να ενσωματωθεί και το τραγούδι. Δεχόμασταν πολλές και διαφορετικές πληροφορίες από τον Χάρη, τη Μαριάνθη, την Αμαλία και τον Μάριο· ο καθένας προσέθετε τη δική του λεπτομέρεια πάνω στο αντικείμενό του. Υπήρχαν στιγμές που οι οδηγίες έμοιαζαν να έρχονται σε σύγκρουση, κι αυτό αρχικά δημιουργούσε μια δυσκολία στο πώς να τα “δέσουμε” όλα μεταξύ τους.

Όμως, μέσα από τον χρόνο, τις πρόβες, την εξάσκηση και –κυρίως– την εμπιστοσύνη που αναπτύχθηκε ανάμεσα σε όλα τα μέλη του θιάσου, καταφέραμε να βρούμε τη συνοχή μας. Να ενώσουμε λόγο, κίνηση και τραγούδι σε ένα σώμα, σε έναν κοινό ρυθμό. Και νομίζω πως αυτό ακριβώς είναι και η μαγεία της Πετριχώρας: Ότι όλοι, μέσα από τη διαφορετικότητά μας, καταφέραμε να δημιουργήσουμε ένα ενιαίο σύνολο.

Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση για εσάς στο χτίσιμο του ρόλου σας και ποια στιγμή στη σκηνή σας αγγίζει πιο βαθιά;

Στην παράσταση ενσαρκώνω το πουλί, το πλάσμα που φέρνει τον χρησμό στην κοινωνία. Η μεγαλύτερη πρόκληση για μένα στο χτίσιμο αυτού του ρόλου ήταν να βρω τη σωματικότητά του – να ανακαλύψω πώς κινείται, πώς “αναπνέει”, πώς υπάρχει μέσα στον χώρο. Ήταν μια αρκετά δύσκολη διαδικασία, γιατί απαιτούσε  κάθε σημείο του σώματος ενεργό. Θυμάμαι ότι στις πρόβες στην αρχή δυσκολευόμουν πολύ· δεν ήξερα πώς να εκφράσω αυτήν την ενέργεια του πουλιού μέσα από το σώμα μου. Έτσι, όποτε είχα ελεύθερο  χρόνο έβαζα τα φιλαράκια μου και βλέπαμε μαζί ταινίες και βίντεο για να παρατηρήσω την κίνηση των πουλιών, προσπαθώντας να κατανοήσω τη ρευστότητα και τη λεπτότητά τους.

Σε όλο αυτό με βοήθησε πάρα πολύ η Μαριάνθη, η κινησιολόγος της παράστασης, καθώς μου έδινε τις οδηγίες που χρειαζόμουν, αλλά και τον χώρο να εξερευνήσω μόνη μου την κίνηση του ρόλου, να τη βρω εσωτερικά, όχι απλώς να την “αντιγράψω”.

Η σκηνή που με αγγίζει πιο βαθιά είναι η σκηνή του νανουρίσματος. Εκεί το πουλί βρίσκεται σε μια βαθιά αναταραχή, μια εσωτερική σύγκρουση. Είναι η στιγμή που από κάτι σχεδόν θεϊκό, μετατρέπεται σε άνθρωπο· αρχίζει να νιώθει, να αμφιβάλλει, να πονά. Ξέρει τι πρέπει να κάνει, αλλά για μια στιγμή, μέσα στην ανθρώπινη αδυναμία του, παλεύει με αυτό.

Το έργο μιλά για τη θέση της γυναίκας, τη θυσία και την κοινωνική ευθύνη. Πώς νιώθετε που συμμετέχετε σε μια παράσταση με τόσο έντονο γυναικείο και συμβολικό μήνυμα;

Για μένα είναι πραγματικά μεγάλη μου χαρά να συμμετέχω σε μια παράσταση που αγγίζει τόσο βαθιά ζητήματα όπως η θέση της γυναίκας, η θυσία και η κοινωνική ευθύνη. Ζούμε ακόμα σε μια κοινωνία που, όσο κι αν έχει προχωρήσει, εξακολουθεί να φέρει έντονα πατριαρχικά στοιχεία. Μέσα από αυτήν την παράσταση νιώθω πως έχω την ευκαιρία να εκφράσω, μέσα από την τέχνη, τις αξίες και τα πιστεύω μου — να δώσω φωνή σε γυναίκες που πάλεψαν, που θυσιάστηκαν, που συνέχισαν να διεκδικούν τον χώρο και την αξιοπρέπειά τους.

Παράλληλα, αυτή η παράσταση δεν μιλά μόνο για τη γυναίκα, αλλά για όλα εκείνα τα πλάσματα που η κοινωνία έχει σπρώξει και αφήσει στο περιθώριο· για εκείνους τους ανθρώπους που έχουν περάσει δύσκολα, που συχνά δεν στεκόμαστε δίπλα τους ούτε για να τους ακούσουμε. Μιλά για όλες εκείνες τις καθημερινές θυσίες που αναγκάζονται να κάνουν, προσπαθώντας να ξεφύγουν από τη σιωπή και την απομόνωση, για να βρουν τη θέση τους σε μια κοινωνία που οφείλει να τους αγκαλιάσει — όπως θα έπρεπε από την αρχή.

Η παράσταση έχει ήδη ταξιδέψει σε φεστιβάλ του εξωτερικού και έχει βραβευτεί. Τι σημαίνει για εσάς αυτή η αναγνώριση;

Είναι πραγματικά πολύ σημαντικό για εμάς το γεγονός ότι η Πετριχώρα έχει ταξιδέψει στο εξωτερικό και έχει επικοινωνήσει το μήνυμά της σε άλλους λαούς και πολιτισμούς. Είναι μεγάλη χαρά και τιμή να βλέπουμε ότι το έργο μας μπορεί να αγγίξει ανθρώπους με διαφορετικές ρίζες και κουλτούρες από ’μας, γιατί αυτό δείχνει πως τα θέματα που πραγματεύεται είναι πανανθρώπινα.

Η βράβευση είναι για εμάς μια σημαντική αναγνώριση, και μας βοηθά να συνεχίσουμε να ταξιδεύουμε την Πετριχώρα ακόμη πιο μακριά· να τη μοιραστούμε με νέους ανθρώπους, να γνωρίσουμε κι εμείς τους δικούς τους μύθους, τις ιστορίες τους, τον τρόπο που βλέπουν τον κόσμο. Είναι μια όμορφη ανταλλαγή πολιτισμών, που μας εμπνέει και μας ενώνει μέσα από την τέχνη.

Αν έπρεπε να περιγράψετε την «Πετριχώρα» με μία λέξη ή εικόνα, ποια θα ήταν;

Αν έπρεπε να περιγράψω την Πετριχώρα με μια εικόνα, θα έλεγα πως είναι η μυρωδιά της γης αμέσως μετά τη βροχή. Εκείνη η στιγμή που όλα έχουν ποτιστεί, που υπάρχει ακόμα ο απόηχος της καταιγίδας, αλλά αρχίζει κάτι καινούργιο· μια ανάσα, μια υπόσχεση αναγέννησης. Για μένα, αυτό είναι η Πετριχώρα: ο Πόνος που μετατρέπεται σε ζωή, η σιωπή που γίνεται φωνή.

Μαίρη Ζαρακοβίτη

#απτγο: Κώστας Κούλης