Θεατρίζομαι: Μισάνθρωπος @ Altera Pars

Η υποκριτική τέχνη δεν περιορίζεται στο θέατρο. Σαν αθέατη κλωστή, διατρέχει το σύνολο του κοινωνικού ιστού. Από καταβολής κόσμου, οι άνθρωποι φορούν προσωπεία, πλέκουν ψεύτικα εγκώμια και σιωπούν μπροστά στις σκληρές αλήθειες. Σε αυτήν ακριβώς τη θολή ζώνη συμβιβασμού μας μεταφέρει ο μέγας κωμωδιογράφος Μολιέρος. Το έργο του “Μισάνθρωπος” δεν είναι ένα απλό σατιρικό δράμα, αλλά μια αδυσώπητη σπουδή πάνω στην υποκρισία που διαβρώνει (ή συντηρεί;) τις ανθρώπινες σχέσεις. Στο επίκεντρο αυτής της σκηνικής ανατομίας βρίσκεται ο Αλσέστ, την ιστορία του οποίου ζωντανεύει η ομάδα Aether, υπό τη σκηνοθετική ματιά του Γιάννη Μπουραζάνα.

Θα έλεγε κανείς ότι επικρατεί μια μορφή πένθους στις πολυτελείς σάλες του δεκάτου εβδόμου αιώνα – το πένθος για την απώλεια της αυθεντικότητας. Ο Αλσέστ φαίνεται να είναι ο μόνος θρηνών, αφού βαρυστομαχιάζει με τον άμορφο χυλό κολακείας που καταναλώνει η αριστοκρατία. Πρόκειται για έναν ιλαροτραγικό χαρακτήρα που αποκηρύσσει την ηθική ελαφρότητα της καλής κοινωνίας και περιθάλπει τα δικά του ιδανικά με αδιαπραγμάτευτη συνέπεια. Ο έρωτάς του με τη γοητευτική Σελιμέν συνιστά τη μόνη ρωγμή στο ηθικοπλαστικό του αφήγημα κι όταν αυτός ο έρωτας ναυαγήσει, ο Αλσέστ θα θελήσει να αυτοεξοριστεί στις παρυφές της κοινωνίας, εκεί όπου οι ίντριγκες και οι μηχανορραφίες δεν έχουν καμία εξουσία.

Ένα έργο τόσο κλασικό όσο ο Μισάνθρωπος επιδέχεται αμέτρητες σκηνοθετικές αναγνώσεις. Ο Γιάννης Μπουραζάνας επιλέγει μια σφιχτοδεμένη γραμμή, η οποία αναδεικνύει με καθαρότητα τα δυνατά σημεία της μετάφρασης. Η βασική καινοτομία εντοπίζεται στην αίσθηση κυκλικότητας που δημιουργείται. Η παράσταση ανοίγει και κλείνει με τους χαρακτήρες να κείτονται στη σκηνή σαν αγάλματα, που ζωντανεύουν μόνο για να επιβεβαιώσουν την παντοκρατορία της κοινωνικής υποκρισίας. Τα εντυπωσιακά σκηνικά των 6 degrees και οι φωτισμοί και τα κοστούμια του Χριστόφορου Πανταζή συνθέτουν ένα άρτιο οπτικό σύνολο, πιστό στη διαχρονική αισθητική του έργου.

Είναι γεγονός ότι στον κόσμο του Μολιέρου ο έμμετρος στίχος συχνά στήνει καρτέρι στους ηθοποιούς, απειλώντας να μετατραπεί σε σχοινοτενή απαγγελία. Παρά τη φιλότιμη προσπάθεια του θιάσου να τιθασεύσει αυτή τη λεκτική πυκνότητα, υπάρχουν στιγμές όπου ο ρυθμός υπερισχύει του νοήματος. Ωστόσο, η αφοσίωση των ερμηνευτών στο έργο παραμένει αδιαμφισβήτητη. Ο Παναγιώτης Γεωργιάδης αποδίδει με αξιοπρέπεια τον θυμικό παλμό του Μισανθρώπου, ενώ η Σωτηρία Τσαμή φωτίζει με λεπτότητα την υπολογιστική φύση της Σελιμέν. Μαζί με την Ανθία Μπαλή, τον Δημήτρη Κατσίκα, τη Μιχαέλα Δεληγιαννάκη, τον Άγγελο Λιάγκο, τον Ηλία Μαυροειδή και τη Θεοδώρα Τσαμή – η οποία υπογράφει και τη μετάφραση – συγκροτούν μια ομάδα που δείχνει πως διαθέτει το πάθος για ένα ακόμη πιο στέρεο μέλλον στις επόμενες παραγωγές της.

Αν και το ανέβασμα του Μισάνθρωπου υπήρξε πρόκληση για τον θίασο Alther – ο νευρώδης ρυθμός και η λεπταίσθητη γλώσσα του Μολιέρου απαιτούν πείρα για να αποδοθούν άρτια – η παράσταση επιφύλαξε ένα απροσδόκητο μάθημα στους θεατές. Λίγο πριν το τρίτο καμπανάκι, η παρέμβαση ενός εκπροσώπου του Συλλόγου «ΟΡΑΜΑ ΕΛΠΙΔΑΣ» ξάφνιασε το κοινό. Η στήριξη του Συλλόγου στο έργο – με την ηθοποιό Θεοδώρα Τσαμή να δίνει έμπρακτο παράδειγμα ως δότρια – πρόσθεσε μια συγκινητική διάσταση στο εγχείρημα, που προσωπικά με άγγιξε βαθιά. Σε σύμπλευση με το πνεύμα του Μολιέρου, γεννήθηκε ένα παράδοξο. Ενώ η παράσταση εμβαθύνει στην κυνική κοσμοθεωρία του Μισάνθρωπου, ταυτόχρονα αναδεικνύεται σε ύψιστο μάθημα ανθρωπιάς.

Μυρτώ Γρηγοριάδη

To Συμβούλιο Επικρατείας έκρινε πως το προεδρικό διάταγμα 85/2022 (ΦΕΚ 232/Α/17-12-2022), με το οποίο τα πτυχία καλλιτεχνικών σπουδών εξισώνονται με απολυτήριο λυκείου, ΠΑΡΑΒΙΑΖΕΙ το ελληνικό σύνταγμα (παράγραφοι 1 και 7 του άρθρου 16). Θα θέλαμε πολύ να μάθουμε τι πρόκειται να πράξουν οι ιθύνοντες. Θα επανέλθουμε. Φαίνεται ότι κάτι πάει να γίνει.