Θεατρίζομαι: ΛΙΓΕΙΑ @ Θέατρο ARROYO (Ανταπόκριση/Κριτική)

Δεν θυμάμαι πώς γνωριστήκαμε… Αέρια θεότητα, θεραπευμένη από την ασθένειά της… Το πολύ ξεχωριστό έργο του Έντγκαρ Άλλαν Πόε, το πιο αγαπημένο του, με την υπογραφή της πρώτης απόδοσης στα ελληνικά, από τον Νικόλαο Σπανδωνή (εκδόθηκε το 1914), μεταφέρει στη σκηνή η κυρία Δανάη Κατσαμένη. Είχα δει πρόσφατα άλλη παράστασή της και ήθελα να παρακολουθήσω πώς θα μπορούσε να παρουσιάσει αυτό το αφήγημα.

Ο ανονόματος ερωτεύεται τη Ligeia. Κορακόμαυρα τα μαλλιά της, δύο σκοτεινά φώτα τα μάτια της. Εκείνη όμως βάλλεται από τον θάνατο, επιλέγει να περάσει στην άλλη πλευρά. Περνάει καιρός. Εκείνος αναζητά τον έρωτα αλλού. Στα μπλε μάτια της ανοιχτόχρωμης Λαίδης Rowena. Παντρεύονται και μετά από δύο μήνες η δεύτερη σύζυγος παραπονιέται ότι πονάει. Ο θεριστής επέστρεψε και δεν προτίθεται να φύγει με άδεια χέρια. Και η σκηνή υποδέχεται δύο ηθοποιούς. Τον κύριο Αλέξανδρο Τσίτσο και την κυρία Αφροδίτη Βραχοπούλου. Ο κύριος Τσίτσος είναι ευθυτενής, ψαρωτικός σε πρόσωπο και παράστημα και καλοκουμπωμένος στον χαρακτήρα που ερμηνεύει. Είναι ο ήρωας χωρίς όνομα, είναι αυτός που στέκει δίπλα στην αγαπημένη του, που δακρύζει από μέσα του, που αρνείται να δεχτεί το κόστος πάνω στο κόστος. Ο τρόπος που κινείται, που αγγίζει, που απευθύνεται, που εκφέρει. Πολλή δουλειά. Πολλή μεγάλη προσπάθεια. Πρόβες επί προβών.

Δίπλα του η κυρία Βραχοπουλου. Σκούρα χαρακτηριστικά, εβένινη κόμη, λακκάκι στο πηγούνι της… Είναι η Ligeia, είναι η αστρική προβολή της Rowena, είναι ένας άνθρωπος που η ζωή δείχνει να μην έχει σε εκτίμηση. Έχει κλειδώσει στον ρόλο της. Πειστικότητα πέρα της πειθούς. Το βλέμμα της είναι καθαρό, είναι μαύρο, είναι λέξεις που δεν φείδονται εκφράσεων, είναι φράσεις που δεν θα σκλαβωθούν. Μέσα στα εξαιρετικά κοστούμια τους (τα εύσημα στη δημιουργό και τον κύριο Μάρτιν Γαβρίλη, που έχουν επιμεληθεί και τα σκηνικά) οι δύο πρωταγωνιστές αποζητούν μία λύτρωση που θα γελάσει με θράσος στο πρόσωπο του θανάτου. Οποία ειρωνεία…

Η κυρία Κατσαμένη κρατά την ουσία του έργου του Πόε. Με συνειδητή επιλογή μία παράσταση βασισμένη σε κείμενο καθαρευούσης (εξ ου και Λίγεια και όχι Λιγεία) και αγάπη στον μεγάλο Αμερικανό συγγραφέα και ποιητή, η σκηνοθέτις παραθέτει αυτό ακριβώς που διέπει, διατρέχει και διακατέχει το έργο. Πραγματικότητα και φαντασία και πλήρη αρμονία, παρέα με την υπόνοια ότι ο Πόε φέρνει το Gothic στο τραπέζι και την εναλλακτική της λοιδορίας. Η δημιουργός κατευθύνει το κείμενο σύμφωνα με τους δύο πυλώνες του ρομαντισμού και της επιστημονικής φαντασίας, μέσα από το πρίσμα του μυστηριώδους. Ποιος είναι ο ανονόματος; Ο ίδιος ο Πόε; Ο θάνατος που αφηγείται «ακόμα μία ιστορία»; Ο βαρκάρης στον Αχέροντα ίσως;

Όλοι ήξεραν ότι θα πεθάνει. Και εκείνη δεν διέψευσε κανέναν. Και μετά τους διέψευσε όλους. Γιατί αναστήθηκε. Η παράσταση δεν ακολουθεί νόρμες επιτακτικές. Σέβεται το έργο, την κληρονομιά και κοιτάει μπροστά. Δεν υπάρχουν από μηχανής επεμβάσεις. Μόνο μία εξέλιξη που κρατά το έργο ακέραιο και αειθαλές, βάζοντας τον θεατή σε πέντε χιλιάδες σκέψεις, κατά τη διάρκεια και μετά. Χειροκροτάς και σκέφτεσαι το άσκεπτο. Το φροντίζεις ώστε να είναι πρέπον και επιστρέφεις στην εν δυνάμει πραγματικότητα δύο γυναικών που υπηρετούν μία ιστορία χωρίς ηττημένους. Γιατί, όπως έχει γράψει και ο Τζόσεφ Γκράνβιλ, ο άνθρωπος δεν υποτάσσεται στον θάνατο ολοσχερώς. Αυτό είναι η δική του Ligeia. Και αυτό απολαύσαμε στη σκηνή.

Κώστας Κούλης

To Συμβούλιο Επικρατείας έκρινε πως το προεδρικό διάταγμα 85/2022 (ΦΕΚ 232/Α/17-12-2022), με το οποίο τα πτυχία καλλιτεχνικών σπουδών εξισώνονται με απολυτήριο λυκείου, ΠΑΡΑΒΙΑΖΕΙ το ελληνικό σύνταγμα (παράγραφοι 1 και 7 του άρθρου 16). Θα θέλαμε πολύ να μάθουμε τι πρόκειται να πράξουν οι ιθύνοντες. Θα επανέλθουμε. Φαίνεται ότι κάτι πάει να γίνει.