Με αφορμή το ανέβασμα της παράστασης «Ξημερώνει χωρίς…», στο Θέατρο της Ημέρας, ήλθαμε σε επικοινωνία με τον Γεώργιο Πανόπουλο, τον σκηνοθέτη του έργου και τον καλλιτέχνη που υπογράφει τη δραματουργία. Μία ιστορία της Χριστίνας Μούζη, μία τετρασδιάστατη ματιά στην πατριαρχική βία, σαν μία από τις αναρίθμητες αντί-ανθρώπινες απολήξεις του χωροχρονικού συνεχούς. Μιλήσαμε μαζί του για το αρχικό ερέθισμα και όλα εκείνα που έκαναν τη σκέψη εφαρμογή και το μετέτρεψαν το πλάνο σε αριθμό παραστάσεων. Κουβεντιάσαμε επίσης για την αγάπη του για την τέχνη του και την πηγή όλου τούτου του ενθουσιασμού. Ευχαριστούμε θερμά τη Νατάσα Παππά, η οποία φρόντισε να πραγματοποιηθεί αυτή η συνέντευξη.

Πώς ήλθατε σε επαφή με το εν λόγω κείμενο; Τι ήταν αυτό που σας έκανε να το πάτε ένα βήμα παρακάτω και να το κάνετε παράσταση, στην οποία μάλιστα υπογράφετε τη σκηνοθεσία και τη δραματουργία;

Δεν ήρθα σε επαφή με το κείμενο σε πρώτη φάση. Αντιθέτως, πριν από τρία χρόνια ήρθα σε επαφή με μια ιδέα – την ιδέα του συγκεκριμένου έργου και της παράστασης. Από εκεί γεννήθηκε η ανάγκη αυτή η ιδέα να αποκτήσει θεατρική υπόσταση. Σταδιακά, άρχισε μέσα στο μυαλό μου να σκηνοθετείται, να αποδίδεται θεατρικά, να διαμορφώνει τα ζητούμενά της, τις προσεγγίσεις και τις διαδρομές που θα ακολουθούσα. Η παράσταση προηγήθηκε του λόγου· υπήρξε πρώτα ως ρυθμός, ως κίνηση, ως πρόθεση.

Σε αυτό το στάδιο απευθύνθηκα στη Χριστίνα Μούζη, συγγραφέα της παράστασης και προσωπική μου φίλη και συνεργάτιδα, προκειμένου να δώσει σώμα και φωνή σε αυτή την αρχική ιδέα. Έτσι, η παράσταση εξελίχθηκε μέσα στον χρόνο, ακολουθώντας έναν εσωτερικό οδικό χάρτη που είχε ήδη χαραχτεί. Υπό αυτή την έννοια, το κείμενο δεν αποτέλεσε την αφετηρία, αλλά ήρθε προς το τέλος, ως φυσική απόληξη μιας διαδρομής που είχε ξεκινήσει πολύ νωρίτερα.

Στο σημείωμά σας κάνετε λόγο για το μοτίβο κίνησης της παράστασης. Στην ουσία αναφέρεστε στην καταγραφή γεγονότων και στο να έχει όλη την πληροφορία ο θεατής για την πατριαρχική βία;

Όταν αναφέρομαι στο μοτίβο κίνησης της παράστασης, δεν μιλώ για μια απλή καταγραφή γεγονότων ούτε για μια εξαντλητική παράθεση πληροφοριών γύρω από την πατριαρχική βία. Η κίνηση, όπως τη σκέφτομαι, λειτουργεί ως φορέας μνήμης και εμπειρίας, όχι ως ντοκουμέντο. Ο στόχος είναι ο θεατής να βρεθεί μέσα σε μια διαδρομή, όπου η πληροφορία αποκαλύπτεται αποσπασματικά, μέσα από επαναλήψεις, ρωγμές και παύσεις. Η πατριαρχική βία δεν παρουσιάζεται ως γεγονός προς κατανάλωση, αλλά ως συνθήκη που επιμένει, που επανέρχεται, που χαράσσεται στο σώμα και στον λόγο.

Έτσι, το μοτίβο κίνησης δεν υπηρετεί την αφήγηση με γραμμικό τρόπο· λειτουργεί ως μηχανισμός ανάκλησης και επαναφοράς, επιτρέποντας στον θεατή να συνθέσει ο ίδιος την εικόνα μέσα από την εμπλοκή και τη σωματική του εμπειρία.

Το να γίνει η παράσταση και μουσική, ήταν δική σας ιδέα από την αρχή; Τι σας ώθησε να την εντάξετε στο έργο;

Η μουσική υπήρχε ως ανάγκη από πολύ νωρίς, όχι όμως ως συνοδευτικό στοιχείο, αλλά ως δραματουργικό εργαλείο. Από την αρχή με ενδιέφερε η παράσταση να λειτουργεί και σε ένα ηχητικό επίπεδο, όπου ο ρυθμός, η επανάληψη και η παύση θα συνομιλούν ισότιμα με τον λόγο και την κίνηση.

Η ένταξη της μουσικής προέκυψε από την ανάγκη να αρθρωθούν όσα δεν μπορούν να ειπωθούν με λέξεις. Σε ένα έργο που πραγματεύεται την πατριαρχική βία, η μουσική λειτουργεί ως πεδίο έντασης και μνήμης, ως ένας ακόμη τρόπος να εγγραφεί η εμπειρία στο σώμα του θεατή.

Δεν πρόκειται, λοιπόν, για μια επιλογή αισθητικής επένδυσης, αλλά για μια συνειδητή δραματουργική απόφαση. Η μουσική γίνεται φορέας νοήματος, ένας μηχανισμός που ενεργοποιεί τον χρόνο, υπογραμμίζει τις επαναλήψεις και ανοίγει ρωγμές εκεί όπου ο λόγος σιωπά.

Εξετάζετε την περίπτωση να πάει σεζόν αυτό το έργο;

Η προοπτική μιας σεζόν υπάρχει ως σκέψη, εφόσον προκύψουν οι κατάλληλες συνθήκες. Μας ενδιαφέρει η παράσταση να συνεχίσει τη διαδρομή της με ουσιαστικό τρόπο και σε σωστό χρόνο.

Υπάρχουν άλλα πλάνα σας, τα οποία να είναι ανακοινώσιμα;

Υπάρχουν ήδη σε εξέλιξη νέα πρότζεκτ με εμένα στη σκηνοθεσία, καθώς και επόμενες δουλειές, στις οποίες θα συμμετέχω ως ηθοποιός. Όλα βρίσκονται σε στάδιο προετοιμασίας και θα ανακοινωθούν στον κατάλληλο χρόνο.

Ποιο ήταν εκείνο το στοιχείο που λειτούργησε καταλυτικά, προκειμένου να αποφασίσετε να ασχοληθείτε με τη σκηνοθεσία;

Η σκηνοθεσία δεν προέκυψε ως ξαφνική επιλογή· υπήρξε φυσική συνέχεια της πορείας μου ως ηθοποιού και δασκάλου. Η δουλειά πάνω στην έκφραση, το σώμα και τον λόγο των άλλων, με οδήγησε να αντιληφθώ πόσο πολύ θέλω να διαμορφώνω ένα συνολικό θεατρικό σύμπαν, όπου η αισθητική, ο ρυθμός και η δομή της παράστασης μπορούν να υπηρετήσουν μια βαθύτερη αφήγηση.

Η ανάγκη αυτή έγινε ακόμη πιο έντονη όταν συνειδητοποίησα ότι η προσωπική μου καλλιτεχνική οπτική έπρεπε να βγει προς τα έξω, ειδικά σε παραστάσεις που θίγουν κοινωνικοπολιτικά ζητήματα, θέματα ψυχικής υγείας ή έντονα συναισθήματα, όπως ο έρωτας. Η σκηνοθεσία, για μένα, ήταν ο τρόπος να οργανώσω και να δώσω σχήμα σε αυτό που ήδη υπήρχε μέσα στο μυαλό μου, να ενώσω τη φωνή, την κίνηση, τη μουσική και τον χώρο σε ένα ενιαίο σώμα, έτοιμο να συναντήσει τον θεατή.

Ποια είναι η κινητήρια δύναμη, η οποία σας κάνει να υπηρετείτε την τέχνη σας με τέτοιο ενθουσιασμό;

Ο ενθουσιασμός μου πηγάζει από τη δυνατότητα της τέχνης να δημιουργεί διαλόγους που ξεπερνούν τον λόγο και τον χρόνο. Κάθε παράσταση είναι μια περιπέτεια, όπου η προσωπική μου αισθητική συναντά κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα και η συνάντηση με τον θεατή γεννά μια συνεχόμενη πηγή ενέργειας. Η τέχνη γίνεται τρόπος να κατανοήσουμε την πραγματικότητα, να αμφισβητήσουμε, να αντισταθούμε και να εκφράσουμε όσα δεν μπορούν να ειπωθούν με λέξεις – και αυτό είναι που τροφοδοτεί διαρκώς τη δημιουργικότητά μου.

Κώστας Κούλης

Συντελεστές παράστασης
Συγγραφέας: Χριστίνα Μούζη
Σκηνοθεσία/Δραματουργία: Γεώργιος Πανόπουλος
Acting/Vocal/Movement Coaching: Γεώργιος Πανόπουλος
Πρωτότυπη Μουσική/Φωτογραφία: Αριστέα Ανύση
Παραγωγή/Σκην. & Ενδ./Σχεδιασμός φωτισμού: Γεώργιος Πανόπουλος
Ήχος: Κωστής Σταμούλης
Βίντεο: Φώτης Ωρολογάς
Επικοινωνία: Νατάσα Παππά

Πρωταγωνιστούν:
Αριστέα Ανύση (Μουσικός), Νάσια Γαβριήλ (Ηθοποιός), Μαγδαληνή Παπαδοπούλου (Ηθοποιός), Ιωάννα Σίμου (Ηθοποιός), Βασίλης Τσιάκας (Ηθοποιός)

Προπώληση εισιτηρίων:

https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/ksimeronei-xoris

Θέατρο της Ημέρας [Νικ. Γεννηματά 20, Αθήνα (πλησίον σταθμού μετρό Πανόρμου), τηλ.: 21 0692 9090]