Στον ζεστό και άμεσα επικοινωνιακό χώρο του Θεάτρου Μικρός Κεραμεικός, όπου η σκηνή σχεδόν αναπνέει μαζί με το κοινό, βρεθήκαμε ένα κυριακάτικο απόγευμα μπροστά στη νέα σκηνική μεταφορά του διηγήματος «Θάνατος παλληκαριού» του Κωστή Παλαμά, σε δραματουργική επεξεργασία των Λίλυς Αλεξιάδου και Μιχαέλας Αντωνίου και σκηνοθεσία των Μιχαέλας Αντωνίου και Βάσιας Σκιαδά. Από τις πρώτες στιγμές έγινε σαφές πως η παράσταση δεν επιδιώκει απλώς μια φιλολογική αναβίωση, αλλά έναν ζωντανό διάλογο με το σήμερα, στήνοντας ένα σκηνικό σύμπαν, όπου το λαϊκό τελετουργικό συναντά τη σύγχρονη αγωνία γύρω από την εικόνα, την ταυτότητα και το βλέμμα των άλλων. Ήταν από εκείνα τα θεατρικά απογεύματα που σε κερδίζουν αθόρυβα και σε κρατούν παρόντα μέχρι το τελευταίο φως.

Στον πυρήνα της παράστασης βρίσκεται το εμβληματικό διήγημα του 1891, όπου ο Κωστής Παλαμάς στήνει την αργή πτώση ενός φαινομενικά άτρωτου ήρωα. Ο Μήτρος, λεβέντης της ρουμελιώτικης παράδοσης, γλιστρά ένα βράδυ Μεγάλης Παρασκευής και μαζί του ραγίζει ολόκληρο το οικοδόμημα της ανδρικής παντοδυναμίας. Από την επιστήμη στους κομπογιαννίτες και από εκεί στον σκοτεινό κόσμο των μαγισσών, η διαδρομή του γίνεται μια οδυνηρή κατάβαση από τον μύθο στην απομυθοποίηση. Ο Παλαμάς, με λεπτή ειρωνεία και βαθιά γνώση των μηχανισμών της τραγωδίας, μετατρέπει την προσωπική συμφορά σε καθρέφτη μιας κοινωνίας που έχει ανάγκη να κατασκευάζει ήρωες, ακόμη κι αν στο τέλος τους θυσιάζει.

Η σκηνοθετική ματιά των Μιχαέλας Αντωνίου και Βάσιας Σκιαδά κινείται με συνέπεια προς μια ποιητική αφαίρεση, βυθίζοντας τη σκηνή σε ένα σχεδόν τελετουργικό μαύρο, όπου οι καθρέφτες δεν λειτουργούν απλώς ως σκηνικά ευρήματα αλλά ως πολλαπλά βλέμματα πάνω στην εύθραυστη ταυτότητα του ήρωα. Οι ηθοποιοί εναλλάσσονται διαρκώς στους ρόλους, παραδίδοντας ο ένας στον άλλον τον λόγο με μια ροή γρήγορη και μουσική, που σε στιγμές θυμίζει συλλογικό μοιρολόι. Εκεί όπου οι φωνές ενώνονται, η παράσταση αγγίζει συνειδητά τον απόηχο του αρχαίου χορού και εντείνει το αίσθημα μιας κοινότητας που παρακολουθεί και άθελά της σφραγίζει τη μοίρα του Μήτρου. Οι δουλειές σε φωτισμούς και μουσική αποδεικνύονται καθοριστικές, υφαίνοντας ένα πυκνό ηχητικό και οπτικό πέπλο, που σε παρασύρει σχεδόν υπνωτικά.

Ιδιαίτερο βάρος σηκώνει το σύνολο των ερμηνειών, με τους νέους ηθοποιούς να λειτουργούν ως ένα δεμένο, ζωντανό σώμα επί σκηνής. Η τραγική μητέρα αποκτά σπαρακτική υπόσταση, ισορροπώντας ανάμεσα στη λαϊκή μορφή και την αρχέγονη φιγούρα του θρήνου, ενώ ο Μήτρος σκιαγραφείται με την απαραίτητη λεβεντιά αλλά και την εύθραυστη ανθρώπινη ρωγμή που απαιτεί ο ρόλος. Δίπλα τους, οι φίλοι και οι πολλαπλοί χαρακτήρες κινούνται με πειθαρχία και καθαρή σκηνική εγρήγορση. Η Μιχαέλα Αντωνίου, ο Δημήτρης Αρβανίτης, η Ίλια Γιακουμάκη, η Κωνσταντίνα Οικονόμου και ο Σίμος Στυλιανού ανήκουν ξεκάθαρα σε μια νέα γενιά ερμηνευτών, που δεν φοβάται το ποιητικό θέατρο. Αντίθετα, βουτούν μέσα του με γενναιότητα και παρασύρουν μαζί τους και το κοινό, όπως ακριβώς συνέβη και σε εμάς εκείνο το απόγευμα.

Ιδιαίτερα εύστοχη αποδεικνύεται και η ενδυματολογική γραμμή, με τα εξαιρετικά μαύρα κοστούμια να αντλούν υπαινικτικά από τη μορφολογία της φουστανέλας, κουβαλώντας τη μνήμη της παράδοσης μέσα σε μια αυστηρά σύγχρονη λιτότητα και ενισχύοντας την αίσθηση ενός σκηνικού μοιρολογιού.

Φεύγοντας από τον Μικρό Κεραμεικό, η αίσθηση που μένει είναι διπλή και πολύτιμη. Από τη μία, ο κόσμος του Μήτρου, με τις δεισιδαιμονίες και τις ασφυκτικές κοινωνικές επιταγές, μοιάζει πια μακρινός, σχεδόν ξένος σε όλους όσοι μεγαλώσαμε με διαφορετικές αρχές. Από την άλλη, η παράσταση υπενθυμίζει διακριτικά πως οι μηχανισμοί που συνθλίβουν ένα «παλληκάρι» δεν έχουν εξαφανιστεί όσο θα θέλαμε. Η νεανική ομάδα του Αλάβαστρον παραδίδει μια δουλειά προσεγμένη και ουσιαστική, από εκείνες που σου χαρίζουν ένα γεμάτο κυριακάτικο απόγευμα και σου ανοίγουν την όρεξη να επιστρέψεις στο θέατρο. Αν αγαπάτε το ποιητικό θέατρο που συγκινεί χωρίς επιτήδευση, αυτή η παράσταση αξίζει να μπει άμεσα στη θεατρική σας διαδρομή.

Φένια Φελέκου

To Συμβούλιο Επικρατείας έκρινε πως το προεδρικό διάταγμα 85/2022 (ΦΕΚ 232/Α/17-12-2022), με το οποίο τα πτυχία καλλιτεχνικών σπουδών εξισώνονται με απολυτήριο λυκείου, ΠΑΡΑΒΙΑΖΕΙ το ελληνικό σύνταγμα (παράγραφοι 1 και 7 του άρθρου 16). Θα θέλαμε πολύ να μάθουμε τι πρόκειται να πράξουν οι ιθύνοντες. Θα επανέλθουμε. Φαίνεται ότι κάτι πάει να γίνει.

Κείμενο – Δραματουργία: Λίλυ Αλεξιάδου – Μιχαέλα Αντωνίου
Σκηνοθεσία: Μιχαέλα Αντωνίου – Βάσια Σκιαδά

Σκηνογραφία – Ενδυματολογία: Μαρία Κονομή
Μουσική: Δημήτρης Κλεισαρχάκης
Επιμέλεια Κίνησης – Χορογραφία: Αγγελική Λανάρα
Φωτισμοί: Χριστίνα Φυλακτοπούλου
Φωτογραφίες αφίσας & παράστασης: Χριστίνα Φυλακτοπούλου
Φωτογραφίες promo & teaser: Στρατής Δάνος
Βοηθοί σκηνοθέτιδων: Αλεξάνδρα Γαϊδατζή, Αγγελική Ριάμποβα
Βοηθός σκηνογράφου: Ζωή Κελέση
Οργάνωση παραγωγής & σχεδιασμός μάρκετινγκ: Κωνσταντίνα Λαμπροπούλου
Υπεύθυνη επικοινωνίας: Νταίζη Λεμπέση
Παιδαγωγικός σύμβουλος: Πολυξένη Κ. Μπίστα

Παίζουν (αλφαβητικά)
Μιχαέλα Αντωνίου
Δημήτρης Αρβανίτης
Ίλια Γιακουμάκη
Κωνσταντίνα Οικονόμου
Σίμος Στυλιανού

Στους ψαλμούς ακούγεται η φωνή του Αχιλλέα Χαλδαιάκη 

Παραγωγή: Αλάβαστρον Ομάδα Δράσης ΑΜΚΕ

Εισιτήρια ΕΔΩ!

Η παράσταση Θάνατος παλληκαριού πραγματοποιείται υπό την αιγίδα και με την οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού